Darboğaz sonucunda işlemci zarar görür mü?


Merhaba dostlar, doğru informasyon verip mute yedim fakat 3 saat kısa sürdü şimdi buradayım. İlk ilkin darboğaz nedir? Darboğaz, işlemcinin gücünün ekran kartına yetmemesi durumunda sistemin performans kaybı yaşaması. Şimdi darboğaz durumunda işlemci zarar görür mü? Kısa yanıt evet görür. Niçin görür? En başta rahat anlatacağım sonrasında matematiksel veriler ile bunu kanıtlayacağım. Şimdi 2 tane bilgisayarımız var i5 12600K ve RX 6600 XT 1. bilgisayarımız olsun, i5 12600K RTX 3090 Ti 2. bilgisayarımız olsun. Bu bilgisayarlardan 1.sini günde 8 saat kullandığımızda oyun esnasında işlemci yükü %40-50 içinde olacaktır, 2. bilgisayarda ise yük %80 olarak gözükecektir fakat bu yük aslen %95-100 içinde olacak şundan dolayı bu bir yanılma doğrusu illüzyondur şundan dolayı işlemci yükünü oyun esnasında kullandığı yükü verir programda arkada Windows çalışıyor o çalışıyor bu çalışıyor o yük minimum %97 falan diye hesap edin. İşlemci yükü fazla olduğunda ısı artar bunu FPS testlerinde görebilirsiniz. Isı artması durumunda işlemcimiz o ısı ile bir süre sonrasında başa çıkamayacağı için o ısı işlemcimizin iletkenlerini eritecektir yada zarar verecektir. Bunlar iyi mi oluşur? Bunların temelinde ne vardır? Darboğaz. Kısaca darboğaz = yüksek yük = yüksek ısı = işlemci hasarı. Şimdi daha teknik boyutta detaylı olarak matematiksel veriler ile kanıtlayalım. Şimdi bazı oyunlar dediğimiz benzer biçimde 6 thread kullanır, örneğin Crysis 3 işlemci burada %80’lerde çalışır. Alt sekmede bir program açık kalsa o eş kıymet 8 yükten 6 yükü kullanır matematiksel olarak %80 hazırda olan yük her 8 parçacıkta alttaki program tarafınca kullanılsa boş kalan %20 yükten %15×8 olarak kullanır program averaj yükü %50 ise %50×8 ister 15×8 = 120 verilen kıymet 50×8 = 400 istenen kıymet 400-120 = 280 280 birimlik iş yükünü işlemci nereden karşılayacak? Haliyle 280’lik yük kadar bekleme yapması mecburi, bu da 280/120=2.33 birimlik kadar bir gecikme demek işte bu 2.33’luk birim oyundaki donma parametresidir. İşlemci çekirdeklerinin sıkışması darboğaz ile meydana geldiğinden o çekirdek %100 yük altında sıkıştıkça sıkışacak sıkıştıkça sıkışacak ve en sonunda drop yemeye başlayacağız. Fizyolojik çekirdek yada sanal iş parçacığı fark etmez 4 thread kullanan oyunlarda dahi kullandığı 4’lük parçayı sıkıştıracaktır, RivaTuner static serverda her ne kadar da OSD de yük %80 görünse bile bu aslen bir yanılgı/illüzyondur ki sanal olan bir simülasyonda bu tür illüzyonların olması mümkündür. Kullanılan ve yüke zorluk çeken 4 kısmı X, Y, Z, t olarak adlandırırsak boşta kalması ihtiyaç duyulan kalan 4 kısmı da V, B, N, m olarak adlandırırsak arka plan program kullanımı mesela 20 arka plan programı sıkışan kısım dahil olmak suretiyle XV, yb, zn, tm olarak benzeşik şekilde kullanmaya çalışacaktır ki bu oyunda yüke sokulan X, Y, Z, t parçaları için extra yük demek. Oyunun sıkıştırdığı OSD’de %80 benzer biçimde görünse de işlemci arka planda %99-100 sıkışır RivaTuner OSD ise bir tek oyunun işlemcisinin kullandığı yükü bizlere simule eder. Böylece oyun içinde alan haritasını eşzamanlı gezdiğimizde ek render isteyen objeler karşımıza çıkabileceğinden işlemci yükü etkilenir ve işlem hacmini dolduran işlemci yeni yükü almak için Total kapasitesinden yeni alacağı yük kadar yükü elimine etmesi gerekir. İşte bu elimine süresi halihazırda etken oyunda belirli aralıklarda donmaların sebeplerinden biridir. Ek olarak yük altında sıkışan işlemcinin sıcaklığı artacak, kendini %100 yük altında yığın fanda tuttuğunda ise kabul edilir 75-80C’leri geçecektir. Mesela: i3-10105F yığın fan %100 renderda 86C ye yetişmesi. Yüksek ısı altında devamlı çalışan işlemcinin ise içindeki iletkenlerin bu kullanıma bağlı sıcaklıktan dolayı aşınacağı hatta bazı durumlarda eriyeceği anlamına dahi gelir ve bu husus işlemci sağlığını tehdit eden bir ambiyans oluşturur. Örnek olarak. Akıcı şekilde işlemcinin çizebileceği Max kıymet olan 62 FPS’lerde eğer FPS limiti 55-60’a çekmezsek oyun alan haritasında hareket ettikçe aralıklarla donma yaşanacaktır, kullanım arttıkça ısı artacaktır. Sen 1650 ve 4590 ile AC odyseey oyna hem oyun akıcıyken aralıklarla donar hem de yığın fanda işlemci 85-90 dereceleri görür bu da işlemciye zarar verir. Aynı şey 10100F ve RTX 3080’de de geçerli. Kısaca vaka şu darboğaz = yüksek yük = yüksek ısı = işlemci hasarı. Problem kendinize ilk başta verdiğim 2 bilgisayarda hangi bilgisayar daha uzun ömürlü olur? 1 doğal ki niçin şundan dolayı yükü azca olduğundan ısı daha azca.